مرتضى مطهرى
563
مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )
بعضى گفتهاند وفاتش در 180 يا 185 بوده است . 5 . ابوهاشم صوفى كوفى . اهل شام است . در آن منطقه متولد شده و در همان منطقه زيسته است . تاريخ وفاتش مجهول است . اين قدر معلوم است كه استاد سفيان ثورى متوفّاى 161 بوده است . ظاهراً اول كسى است كه به نام « صوفى » خوانده شده است . سفيان گفته است : اگر ابوهاشم نبود ، من دقايق ريا را نمىشناختم . 6 . شقيق بلخى . شاگرد ابراهيم ادهم بوده است . بنا برنقل ريحانة الادب و غيره از كتاب كشف الغمهء على بن عيسى اربلى و از نورالابصار شبلنجى ، در راه مكه با حضرت موسى بن جعفر عليه السلام ملاقات داشته و از آن حضرت مقامات و كرامات نقل كرده است . در سال 153 يا 174 يا 184 درگذشته است . 7 . معروف كرخى . اهل كرخ بغداد است ولى از اينكه نام پدرش « فيروز » است ، به نظر مىرسد كه ايرانى الاصل است . اين مرد از معاريف و مشاهير عرفاست . مىگويند پدر و مادرش نصرانى بودند و خودش به دست حضرت رضا عليه السلام مسلمان شد و از آن حضرت استفاده كرد . بسيارى از سلاسل طريقت - بر حسب ادعاى عرفا - به معروف كرخى و به وسيلهء او به حضرت رضا عليه السلام و از طريق آن حضرت به ائمهء پيشين تا حضرت رسول صلى الله عليه و آله مىرسد و بدين جهت اين سلسله را سلسلة الذهب ( رشتهء طلايى ) مىخوانند . ذهبىها عموماً چنين ادعايى دارند . وفات معروف در حدود سالهاى 200 تا 206 بوده است . 8 . فضيل بن عياض . اين مرد اصلًا اهل مرو است . ايرانى عرب نژاد است . مىگويند در ابتدا راهزن بود . يك شب كه براى دزدى از ديوارى بالا رفت ، يك آيهء قرآن كه از شب زنده دارى شنيد او را منقلب و تائب ساخت . كتاب مصباح الشريعه منسوب به اوست و مىگويند آن كتاب يك سلسله درسهاست كه از امام صادق عليه السلام گرفته است . محدث متبحر قرن اخير ، مرحوم حاج ميرزا حسين نورى در خاتمهء مستدرك به اين كتاب اظهار اعتماد كرده است . فضيل در سال 187 درگذشته است . قرن سوم 1 . بايزيد بسطامى ( طيفور بن عيسى ) از اكابر عرفا و اصلًا اهل بسطام است . مىگويند اول كسى است كه صريحاً از فناء فى اللَّه و بقاء باللَّه سخن گفته است . بايزيد